Ruscha-o‘zbekcha elektrik lug‘ati: atamalar, asboblar va ish iboralari

Elektr zaryadlari, elektr maydoni va tok bilan bog‘liq hodisalarning umumiy nomi.

Elektr zaryadlarining o‘tkazgich yoki boshqa muhitdagi tartibli harakati.

Elektr zanjirining ikki nuqtasi orasidagi potensiallar farqi. Volt bilan o‘lchanadi.

Vaqt birligida o‘tkazgich kesimidan o‘tadigan elektr zaryadi miqdori. Amper bilan o‘lchanadi.

Material yoki zanjirning elektr toki o‘tishiga qarshilik ko‘rsatish xususiyati.

Elektr energiyasining qancha tezlikda sarflanishi yoki uzatilishini ifodalaydi. Vatt bilan o‘lchanadi.

O‘zgaruvchan tokning bir soniyadagi davrlar soni. Gerts bilan o‘lchanadi.

Yo‘nalishi va qiymati vaqt davomida davriy o‘zgarib turadigan elektr toki.

Odatda bir yo‘nalishda oqadigan elektr toki. Akkumulyator va ko‘plab elektron qurilmalarda ishlatiladi.

Odatda kuchlanish mavjud bo‘lgan ishchi o‘tkazgich. Sxemalarda L, L1, L2 yoki L3 bilan belgilanadi.

Elektr zanjirining ishchi neytral o‘tkazgichi. Sxemalarda N bilan belgilanadi. PE o‘rnida ishlatilmaydi.

Elektr jihozlarining ochiq metall qismlarini himoya tizimiga ulaydigan o‘tkazgich. PE bilan belgilanadi.

Neytral va himoya vazifalari bir o‘tkazgichda birlashtirilgan tizim elementi. Uni o‘zboshimchalik bilan ajratish yoki qayta ulash mumkin emas.

Elektr toki o‘tishi mumkin bo‘lgan o‘zaro ulangan elementlar va o‘tkazgichlar majmui.

Elektr energiyasini iste’mol qiladigan jihozlar yoki ularning umumiy quvvati.

Qalqondan ma’lum rozetkalar, chiroqlar yoki uskunalarga boradigan alohida elektr zanjiri.

Bir yoki bir nechta izolyatsiyalangan tomir va umumiy himoya qobig‘idan iborat mahsulot.

Elektr tokini uzatadigan bitta yoki bir nechta o‘tkazuvchi tomirdan iborat mahsulot.

Elektr tokini o‘tkazadigan mis yoki alyuminiy qism.

O‘tkazuvchi tomirning ko‘ndalang kesim maydoni. Odatda mm² bilan ko‘rsatiladi.

Tok o‘tkazuvchi qismlarni bir-biridan va tegish mumkin bo‘lgan qismlardan ajratib turadigan material.

Kabel tomirlari va izolyatsiyasini tashqi ta’sirlardan himoya qiladigan umumiy qatlam.

Tok o‘tkazuvchi tomirlari misdan tayyorlangan kabel.

Tok o‘tkazuvchi qismi alyuminiydan tayyorlangan sim yoki kabel tomiri.

O‘tkazuvchi qismi bitta yaxlit simdan tayyorlangan nisbatan qattiq kabel tomiri.

Bir nechta ingichka simlardan tuzilgan, nisbatan egiluvchan kabel tomiri.

Rossiyada statsionar elektr simlari uchun keng ishlatiladigan mis tomirli kabel markasi.

Statsionar elektr montajida ishlatiladigan ko‘p qatlamli qobiqqa ega kabel turi.

Ko‘pincha elektr jihozlari, uzaytirgichlar va harakatlanuvchi ulanishlarda ishlatiladigan egiluvchan sim.

Odatda maishiy elektr jihozlarini ulash uchun qo‘llanadigan yassi egiluvchan sim.

Lokal tarmoq, internet, IP-kamera va boshqa ma’lumot uzatish tizimlari uchun ishlatiladigan kabel.

Televizion signal, video va ayrim radiochastota tizimlarida ishlatiladigan ekranlangan kabel.

Kabelni yotqizish va ayrim tashqi ta’sirlardan himoya qilish uchun ishlatiladigan egiluvchan quvur.

Ochiq usulda kabel yotqizish uchun devor yoki boshqa sirtga o‘rnatiladigan qopqoqli kanal.

Elektr energiyasini taqsimlash, himoya qilish va boshqarish apparatlari joylashtiriladigan qurilma.

Elektr ta’minotini binoga qabul qilish, hisoblash, taqsimlash va himoya qilish uchun xizmat qiladigan qurilma.

Qalqon ichida avtomatlar va boshqa modulli qurilmalarni mahkamlash uchun metall profil.

Elektr qalqoni va modulli apparatlar o‘lchamini hisoblash uchun ishlatiladigan standart kenglik birligi.

Bir nechta elektr zanjirlarini umumiy nuqtada ulash va tokni taqsimlash uchun o‘tkazuvchi element.

Neytral o‘tkazgichlarni ulash uchun mo‘ljallangan shina. UZO guruhlari bo‘yicha to‘g‘ri ajratilishi kerak.

Himoya o‘tkazgichlari ulanadigan shina. Ishchi neytral sifatida foydalanilmaydi.

Sim yoki kabel tomirlarini elektr va mexanik jihatdan ulash uchun mo‘ljallangan element.

Liniyani ortiqcha yuk va qisqa tutashuv tokidan himoya qiladigan kommutatsiya apparati.

Elektr qalqoni yoki obyektning umumiy kirish liniyasida o‘rnatiladigan avtomat.

Kiruvchi va qaytuvchi toklar orasidagi farqni nazorat qilib, sizib chiqish toki paydo bo‘lganda zanjirni uzadi. Oddiy UZO ortiqcha yukdan alohida avtomatsiz himoya qilmaydi.

Avtomatik o‘chirgich va differensial tok bo‘yicha himoya vazifalarini bitta qurilmada birlashtiradi.

Tok belgilangan qiymatdan oshganda eriydigan element orqali zanjirni uzadigan himoya qurilmasi.

Kuchlanish belgilangan yuqori yoki past chegaradan chiqsa, yuklamani vaqtincha o‘chiradi.

Chaqmoq yoki kommutatsiya hodisalari sababli paydo bo‘ladigan qisqa impulsli o‘ta kuchlanishni cheklashga yordam beradi.

Elektr yuklamasini masofadan yoki avtomatik ravishda tez-tez ulash va uzish uchun apparat.

Qisqa boshqaruv impulsi kelganda kontakt holatini o‘zgartirib, keyingi impulsgacha shu holatda qoladigan rele.

Ayrim xavfli elektr yoyi belgilarini aniqlab, zanjirni uzishga mo‘ljallangan qo‘shimcha himoya apparati.

Qurilma yoki apparatning belgilangan ish sharoitida mo‘ljallangan tok qiymati.

Avtomatning katta tok paydo bo‘lganda qanchalik tez ishlashini ifodalovchi xususiyat.

Himoya apparati xavfsiz ravishda uza oladigan eng katta qisqa tutashuv toki.

Zanjirga kirayotgan va undan qaytayotgan toklar orasidagi farq.

Nosozlikka eng yaqin apparat ishlashi va elektr tizimining qolgan qismi imkon qadar ishlashda davom etishi tamoyili.

UZO yoki difavtomatning ichki sinov zanjirini ishga tushirish uchun tugma. To‘liq o‘lchovni almashtirmaydi.

Elektr jihozining vilkasini tarmoqqa ulash uchun mo‘ljallangan qurilma.

Faza va neytraldan tashqari himoya o‘tkazgichi uchun kontaktga ega rozetka.

Chiroq yoki yoritish guruhini qo‘lda ulash va uzish uchun qurilma.

Bir yoritish guruhini ikki xil joydan boshqarish sxemasida ishlatiladigan qayta ulagich.

Kabel va simlarning birikmalari joylashtiriladigan, tekshirish uchun mavjud bo‘lishi kerak bo‘lgan quti.

Rozetka, o‘chirgich yoki boshqa mexanizmni devor ichiga mahkamlash uchun quti.

Yorug‘lik manbai, korpus, optik va elektr qismlaridan iborat yoritish qurilmasi.

Elektr energiyasini yorug‘likka aylantiradigan almashtiriladigan yoki yoritgichga o‘rnatilgan manba.

Elektr kontaktini hosil qilish uchun o‘tkazgichlarni tegishli usul va element bilan birlashtirish.

Tomirlarni bir-biriga burash usuli. Oddiy izolyatsiya lentasi bilan yopilgan burama mustaqil yakuniy ulanish sifatida xavfsiz deb qabul qilinmaydi.

O‘tkazgich va gilza yoki uchlikni maxsus press asbobi yordamida mexanik siqib ulash.

O‘tkazgichlarni presslash orqali ulash uchun metall biriktiruvchi element.

Ko‘p simli tomirning uchini qisqichga ulashdan oldin presslash uchun ishlatiladigan uchlik.

Tomirni shikastlamasdan ulanish uchun zarur uzunlikdagi izolyatsiyani olib tashlash.

Kabelni belgilangan trassa, tayanch, quvur, gofra, lotok yoki kabel-kanal bo‘ylab joylashtirish.

Kabel yoki quvurni yashirin joylashtirish uchun devor yoki boshqa konstruksiyada ochilgan kanal.

Kabel devor, to‘siq yoki qavatlararo konstruksiyadan o‘tadigan maxsus tayyorlangan joy.

Devor, pol, shift yoki boshqa konstruksiya ichida yashirilgan elektr simlari tizimi.

Devor yoki boshqa sirt ustida ochiq tarzda yoki kabel-kanal, quvur va lotoklarda yotqizilgan simlar.

Vint va qisqichlarni burash yoki bo‘shatish uchun qo‘l asbobi.

Dastagi va sterjenining zarur qismi izolyatsiyalangan elektr montaj asbobi. Izolyatsiya uni barcha holatda kuchlanish ostida ishlash uchun avtomatik ruxsatga aylantirmaydi.

Simni ushlash, bukish va ayrim hollarda kesish uchun ishlatiladigan qo‘l asbobi.

Sim va mayda o‘tkazgichlarni kesish uchun mo‘ljallangan asbob.

O‘tkazuvchi tomirni shikastlamasdan sim izolyatsiyasini olib tashlash uchun asbob.

Gilza, uchlik yoki ayrim konnektorlarni belgilangan shaklda presslash uchun asbob.

Beton, g‘isht va boshqa materiallarda teshik ochish yoki yengil buzish ishlari uchun elektr asbobi.

Kabel va quvurlar uchun parallel kesimli shtroba tayyorlashga mo‘ljallangan elektr asbobi.

Elektr zanjirida kuchlanish mavjudligini yoki yo‘qligini tekshirish uchun mo‘ljallangan asbob.

Kuchlanish, qarshilik, tok va boshqa parametrlarni modeliga qarab o‘lchaydigan universal asbob.

O‘tkazgichni uzmasdan uning atrofidagi magnit maydon orqali tokni o‘lchashga imkon beradigan asbob.

Kabel va elektr uskunasi izolyatsiyasining qarshiligini maxsus sinov kuchlanishi bilan o‘lchaydi.

Qisqich yoki vintni ishlab chiqaruvchi ko‘rsatgan tortish momenti bilan mahkamlash uchun asbob.

O‘ralgan juftlik tomirlarining uzluksizligi va ulanish tartibini tekshiradigan asbob.

Rozetka, quti, qalqon va boshqa elementlarni gorizontal yoki vertikal tekis o‘rnatish uchun asbob.

Ish bajariladigan zanjirni tegishli kommutatsiya apparati yordamida elektr manbaidan uzish.

Zanjir o‘chirilgandan keyin mos va ishlashi tekshirilgan ko‘rsatkich bilan kuchlanish yo‘qligini aniqlash.

Normal ish rejimida elektr toki o‘tishi uchun mo‘ljallangan o‘tkazuvchi qism.

Ish davomida boshqa shaxs yoki avtomatika tomonidan o‘chirilgan zanjirga kutilmaganda kuchlanish berilishi.

Xodimni xavfli omillardan himoya qilish uchun maxsus kiyim, ko‘zoynak, qo‘lqop va boshqa vositalar.

Belgilangan sharoitlarda elektr ta’siridan himoyalash uchun sinovdan o‘tkaziladigan maxsus qo‘lqop.

Xodimni yer yoki o‘tkazuvchi sirt bilan elektr aloqasidan qo‘shimcha ajratish uchun himoya vositasi.

Elektr toki inson tanasi orqali o‘tishi natijasida yuzaga keladigan xavfli shikastlanish.

Turli potensialdagi nuqtalar orasida juda kichik qarshilikli kutilmagan ulanish paydo bo‘lishi.

Liniya yoki qurilma orqali ruxsat etilganidan ortiq tok uzoqroq vaqt davomida o‘tishi.

Tokning izolyatsiya, korpus, namlik yoki boshqa kutilmagan yo‘l orqali asosiy zanjirdan tashqariga oqishi.

Zaif, shikastlangan yoki ortiqcha yuklangan ulanish qarshiligi oshishi sababli harorat ko‘tarilishi.

Rozetka, vilka, kabel, avtomat yoki boshqa ulanish qizayotganini ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan xavf belgisi.

Kontakt yoki izolyatsiyadagi muammo sababli elektr razryadlari paydo bo‘lishi.

Gaz muhitida yuzaga keladigan yuqori haroratli barqaror elektr razryadi.

Ulanish qarshiligi oshib, qizish, kuchlanish yo‘qolishi yoki beqaror ishlashga olib keladigan nuqson.

Elektr zanjiridagi sim yoki kabel tomiri uzilib, tok yo‘li to‘xtashi.

Izolyatsiyada kesilish, yorilish, kuyish, eskirish yoki elektr mustahkamligining pasayishi.

Ma’lumot, boshqaruv, aloqa va xavfsizlik signallarini uzatadigan tarmoq va qurilmalar majmui.

Bino yoki ofisdagi ma’lumot uzatish kabellari, rozetkalar, panellar va shkaflarning tartibli tizimi.

Bir bino, kvartira yoki hudud ichidagi qurilmalarni o‘zaro ulaydigan ma’lumot tarmog‘i.

Ethernet tarmoqlarida o‘ralgan juftlik kabelini qurilmaga yoki rozetkaga ulash uchun ishlatiladigan ulagich.

Bir nechta doimiy tarmoq kabellarini tartibli tugatish va kommutatsiya qilish uchun panel.

Lokal tarmoqdagi bir nechta qurilmani Ethernet orqali o‘zaro bog‘laydigan qurilma.

Turli tarmoqlar orasida ma’lumot yo‘nalishini boshqaradigan va ko‘pincha internetga chiqishni ta’minlaydigan qurilma.

Simsiz qurilmalarni kabel orqali ulangan lokal tarmoqqa ulaydigan qurilma.

Bitta tarmoq kabeli orqali ma’lumot bilan birga mos qurilmaga elektr quvvatini ham uzatish texnologiyasi.

Video tasvirni kompyuter tarmog‘i orqali uzatadigan raqamli videokuzatuv kamerasi.

Videokameralardan tasvirni qabul qilish, yozib olish va qayta ko‘rish uchun qurilma.

Kirish eshigi yonidagi chaqiruv qurilmasi bilan audio yoki video aloqa qilish tizimi.

Eshik, darvoza yoki hududga kim va qachon kirishini boshqaradigan elektron tizim.

Yoritish, iqlim, xavfsizlik, elektr yuklamalari va boshqa qurilmalarni avtomatlashtirish tizimi.